THAIBINH NEWS

Hơn 14 năm, kể từ ngày chồng mất, một người phụ nữ gốc Campuchia dẫn con bôn ba khắp các tỉnh, thành vừa tìm kế sinh nhai vừa tìm cách làm CMND, giấy tờ cho hai con để được chứng nhận là người VN Bà tên Phạm Thị Phượng, 47 tuổi, hiện tạm trú tại nhà trọ ấp 1, xã Tân Định, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

Cái tên Phượng đẹp đẽ này do chồng bà đặt thay cho tên Lý-X Rươn khó đọc mà ba mẹ nuôi tại Campuchia đã đặt cho bà. Khoe với chúng tôi những kỷ vật của chồng - ông Vũ Tiến Thái (SN 1958) - bà tỉ mỉ liệt kê: Một thẻ bầu cử ngày 24-12-1992, một giấy chứng nhận Việt kiều Campuchia ký ngày 30-12-1991, một CMND do Nhà nước Campuchia cấp năm 1992 và một CMND do Công an tỉnh Thái Bình - VN cấp ngày 25-1-1995.

Đặc biệt, CMND được cấp tại VN của ông Thái, bà bao bọc rất cẩn thận. “Đây được xem là gốc tích của các con tôi, chứng minh chúng là người VN nên tôi giữ nó như báu vật”- bà giải thích.

Lưu lạc khắp nơi

Ba mẹ con bà Phạm Thị Phượng

Bà Phượng gặp ông Vũ Tiến Thái năm 1981, lúc ông theo quân đội VN sang Campuchia chiến đấu chống Pol Pot.

Không lâu sau, ông bà kết hôn, sinh được hai con là Vũ Tiến Thành (năm nay 24 tuổi) và Vũ Tiến Đạt (18 tuổi). Toàn bộ giấy khai sinh của con, CMND của ông bà đều do Nhà nước Campuchia cấp. Sau đó, ông đưa bà và các con về VN sinh sống, tất cả giấy tờ thất lạc từ đó. “Vợ chồng tôi về quê anh ở Thái Bình làm CMND, một năm sau (năm 1996), anh Thái mất. Thời gian này, tôi sinh con út Vũ Tiến Cường nhưng vì nghèo khổ quá, có người quen ở Cần Thơ xin về nuôi, tôi đành nhắm mắt cho con, hy vọng nó sẽ thoát khổ” - bà kể với giọng đều đều.

Chồng mất, bà hụt hẫng dẫn các con đi khắp nơi kiếm sống, từ Cần Thơ đến Cà Mau, qua Phú Quốc rồi ngược lên Lâm Đồng, Khánh Hòa, Bà Rịa – Vũng Tàu... Đến đâu, bà cũng nài nỉ địa phương xin làm giấy tờ cho các con nhưng đều không được. Chỉ còn duy nhất CMND mang tên Phạm Thị Phượng do Công an tỉnh Thái Bình cấp năm 1995 làm bùa hộ mệnh nhưng xui rủi lại đánh mất tại TP Vũng Tàu.

Vậy là giấy cớ mất từ năm 2003 của Công an phường 2, TP Vũng Tàu trở thành tài sản có giá trị của bà. Các con lớn khôn, đi đến đâu người ta cũng hỏi giấy tờ, bí quá bà đưa đại giấy cớ mất CMND, người thương cho ở, người ghét đuổi đi. Không biết bao nhiêu lần bà dẫn con đi trốn mỗi khi có đợt công an kiểm tra nhà trọ. Để không mất cội nguồn, bà dẫn con ngược xuôi tìm gia đình chồng. May mắn là cuối cùng mẹ con bà cũng đoàn tụ với gia đình chồng tại ấp 1, xã Tân Định, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương. Thương hoàn cảnh các cháu, ông Vũ Tiến Dương, em ông Thái, đưa Thành, Đạt về tỉnh Thái Bình xin làm CMND nhưng bị từ chối vì không có khai sinh, hộ khẩu.

Mong một phép màu...

Không có giấy tờ, Thành, Đạt chỉ học đến cấp 1 các lớp bổ túc ban đêm. “Hiện tại, các con tôi theo chú làm tủ kính, phụ hồ... Nhưng chúng đã lớn, cần có giấy tờ để có việc làm ổn định, lấy vợ, sinh con. Đời tôi coi như bỏ đi, chỉ mong tụi nhỏ có tương lai hơn” - bà Phượng nói.

Tiếp lời mẹ, Đạt cho biết: “Đến đâu xin học, xin việc, người ta cũng đòi giấy tờ, mình không có đành tiu nghỉu về”. Còn Thành buồn bã tâm sự: “Có một công ty thương tình kêu tôi ráng làm CMND rồi vô đó, chú cho học nghề miễn phí, nhưng mà...”. 24 tuổi nhưng Thành vẫn không dám nghĩ đến chuyện cưới vợ vì “lấy gì làm giấy kết hôn, giấy khai sinh cho con, rồi đời tụi nó lại khổ như tôi”.

Ra đường sợ CSGT thổi phạt, ở trọ sợ công an khu vực kiểm tra nhân khẩu, đi làm sợ chủ đuổi bất cứ lúc nào... Cả gia đình bà Phượng sống mãi trong nỗi bất an. “Chồng tôi là người VN, tôi tự hào là công dân VN gốc Campuchia và các con tôi cũng thế. Mong có một phép màu nào đó để chúng tôi không phải sống trong cảnh bị vô thừa nhận” - bà Phượng thổ lộ.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu (Đoàn Luật sư TPHCM): Đủ quyền được cấp hộ khẩu và CMND.

Năm 1995, bà Phượng và chồng đã được Công an tỉnh Thái Bình cấp CMND. Như vậy, vào thời điểm đó, bà Phượng và chồng là công dân VN, vì theo quy định tại khoản 2, điều 11 của Luật Quốc tịch VN, CMND là giấy tờ chứng minh quốc tịch VN.

Theo quy định tại khoản 1, điều 35 của Luật Quốc tịch VN: “Khi có sự thay đổi về quốc tịch do nhập trở lại hoặc thôi quốc tịch VN của cha mẹ thì quốc tịch của con chưa thành niên sinh sống cùng với cha mẹ cũng được thay đổi theo quốc tịch của họ”. Do đó, cũng vào thời điểm trên trở đi, quốc tịch của hai người con bà Phượng cũng trở thành quốc tịch VN.

Nếu đã là công dân VN, có thể đăng ký thường trú theo quy định tại điều 18 của Luật Cư trú. Điều kiện để đăng ký thường trú tại tỉnh là phải có chỗ ở hợp pháp ở tỉnh đó hoặc nếu thuê, mượn, ở nhờ nhà của người khác thì phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản. Về vấn đề cấp CMND, bà Phượng đã được Công an tỉnh Thái Bình cấp CMND nhưng do di chuyển nhiều nên bị mất, do đó phải làm thủ tục xin cấp lại. Như vậy, theo các quy định ở trên, ba mẹ con bà Phượng hoàn toàn có quyền được cấp hộ khẩu, CMND để có một cuộc sống ổn định.

Thu Hồng (Người lao động)